Katla Geopark 
Self-Drive itinerary
Planning a trip to Iceland?  We would love to guide you through the very best spots within our UNESCO Global Geopark!
 
This FREE Digital Download allows you to plan your trip (sites, accommodation, activities, etc) and learn about geology along the way!
Please check your inbox / junkmail box for Guide!

Eldingar í gosmekkinum

Miklar goseldingar geta myndast í gosmekkinum og eru oft mikið sjónarspil. Elding myndast vegna mismunandi hlaðinna agna innan gosmakkarins. Hleðslan getur myndast með nokkrum mismunandi ferlum og aðstæðum í mökkinum, svo sem vegna ísagna í mekkingum, núningi sem myndast við þegar gjóskubrot rekast saman (og ís ef hann er til staðar), sundrun gjóskuagna, geislavirkri hleðslu gosefna og hæðin á mekkinum spilar líka inn í. Mikil hætta getur staðið af goseldingum og geta slegið niður í tugi kílómetra fjarlægð frá gosstöðinni. Það á sérstaklega við vegna eldgosa í Kötlu, en tveir létus í gosinu árið 1755 þegar eldingu sló niður í um 30 km fjarlægð frá Kötlu. Þá hafa eldingar vegna gosa í Kötlu líklega drepið mikið af búfénaði í gegnum aldirnar.

Í gosinu í Eyjafjallajökli var mikið um vatn, ís og gjósku í mekkinum, sérstaklega í fasa I og III, og myndaðist því kjör aðstæður fyrir eldingar að myndast. Þó virðist hæðin á mekkinum og -20°C jafnhitalínan í andrúmsloftinu hafa skipt mestu máli hvað varðar myndun eldinga í gosinu. Ef mökkurinn var hár og jafnhitalínan lágt í andrúmsloftinu, sem stuðlaði að því að efsti hluti makkarins var kaldari en ella, urðu eldingar tíðari. Á meðan á gosinu stóð mældust 790 eldingar, flestar í fasa I og III þar sem hámarkstíðnin var 17. apríl og 16. maí. Megnið af eldingunum urðu nærri gígnum, í innan við 3 km fjarlægð frá honum, en sem betur fer ullu þær engum skaða.

 

Oxað berg getur myndast í bergi bæði á gostíma og vegna efnaskipta við súrefnisríkt grunnvatn seinna meir. Járnið í berginu tekur þá upp eina súrefnisfrumeind í viðbót og fær oft á sig rauðleitan blæ. Steinninn hér er basalt og í basalti er járn bundið sem oxíð og silíkat. Járnhlutfallið í basalti er ekki mjög hátt, nokkur prósent, og er hematít oxíð af þrígildu járni. Hematítið eru lítil korn í grunnmassa basaltsins, en gefa því engu að síður þennan rauða lit. Oxunin á steininum varð líklega á gostíma eða stuttu eftir hann, og var það járnið sem þegar var í kvikunni sem oxaðist.    

Samþykkja fótspor

Þetta vefsvæði notar vefkökur (e. cookies) til að bæta upplifun notenda og greina umferð um vefsvæðið. Sjá nánar hér.