Undirbúningur fyrir íslenskt veður í Katla UNESCO Global Geopark

Ef það er eitthvað eitt sem allir gestir læra fljótt, þá er það að íslenska veðrið er svo sannarlega hluti af ævintýrinu! Reyndar mótar veðrið í Katla UNESCO Global Geopark ekki aðeins daginn þinn heldur hefur það mótað allt landslagið. Eldfjöll, jöklar, svartar sandstrendur, mosavaxin hraun og tilkomumiklir fossar – allt þetta er tilkomið vegna hins öfluga samspils elds og íss! 

Að skilja íslenska veðrið snýst ekki um að óttast það, heldur um að vera undirbúinn, meðvitaður og sýna náttúrunni virðingu.

Hér er það sem þú þarft að vita áður en þú leggur af stað í könnunarferð um Katla jarðvang...

Af hverju er íslenska veðrið svona einstakt?

Ísland er staðsett þar sem veðurkerfi frá norðurslóðum og Norður-Atlantshafi mætast. Golfstraumurinn hefur mikil áhrif á loftslag landsins og stuðlar að því að hitastigið verður hvorki jafn hátt né jafn lágt og ætla mætti miðað við legu landsins. Hitastig á Íslandi er yfirleitt á bilinu 0–15°C (0–59°F). Það þýðir líka að þú getur auðveldlega upplifað fjórar árstíðir á einum degi!

Til dæmis getur þú upplifað:

- Veður sem breytist mjög hratt
- Mikinn vind við ströndina (jafnvel storm)
- Skyndilegar skúrir
- Bjarta sól sem víkur fyrir þoku
- Hitabreytingar á aðeins nokkrum klukkustundum eða mínútum

Í Katla jarðvangi mætast jöklar, hafið og svartur eldfjallasandur. Þessi mikli munur í landslagi og náttúrufari skapar staðbundið veðurfar. Þú gætir til dæmis ekið úr sólskini inn í mikla rigningu á örfáum mínútum – og svo komið aftur í sólskin. Það er því best að búast alltaf við breytingum!

Gullna reglan á Íslandi: Klæddu þig í lögum

Innsta lagið

- Hitafatnaður sem dregur svita frá líkamanum, helst úr ull eða gerviefni. Hugsaðu um efni sem þornar hratt.
- Forðastu bómull! Hún heldur í sig raka og kælir líkamann.

Miðlagið

- Flíspeysa eða einangrandi jakki (til dæmis léttur dúnjakki).
- Tilgangurinn er að veita aukinn hlýju án þess að fatnaðurinn verði fyrirferðarmikill.

Ysta lagið

- Vatnsheldur OG vindheldur jakki.
- Vatnsheldar buxur (sérstaklega þegar farið er að fossum).
- Hlýr vetrarúlpa ef þú heimsækir Ísland að vetri til.

Hafðu í huga að jafnvel á sumrin getur vindurinn verið kaldur. Á veturna getur þér hins vegar orðið heitt á göngu. Með því að klæða þig í lög geturðu aðlagað fatnaðinn að veðrinu og dagsforminu.

Vindur: Veðurþátturinn sem gestir vanmeta

Þegar fólk hugsar um íslenska veðrið beinist athyglin oft að árstíðinni eða hitastiginu. En í raun er vindurinn einn stærsti áhrifavaldurinn og getur verið mikill allt árið um kring!

Í Katla jarðvangi:

- Vindhviður geta farið yfir 20–30 m/s í óveðri.
- Bílhurðir geta skemmst eða jafnvel fokið af ef þær eru opnaðar gáleysislega. Ráð: Haltu alltaf fast í bílhurðina með báðum höndum þegar þú opnar hana.
- Strandklettar og strendur geta orðið hættulegir í miklum vindi. Viðbótarráð: Athugaðu aðstæður áður en þú gengur nálægt klettabrúnum eða svörtum sandströndum. Fylgdu alltaf viðvörunarljósum og skiltum.
- Vindkæling getur látið milt hitastig virðast ískalt eða mun kaldara en það er í raun.

Rigning er hluti af íslenska veðrinu allt árið um kring. Það rignir kannski ekki allan daginn, en skúrir og stutt rigningarköst eru algeng.

Sérstaklega á svæðum nálægt:

- Seljalandsfossi
- Skógafossi
- Vík í Mýrdal
- Strandsvæðum
- Jöklasvæðum

Mælt er eindregið með vatnsheldum gönguskóm með góðu gripi og hálkubroddum yfir vetrarmánuðina. Göngustígar geta orðið hálli mjög hratt. Skoðaðu einnig kaflann um jarðvá á vefsíðunni okkar til að fá frekari upplýsingar.

Íslenskt veður eftir árstíðum

Ef þú hefur nýtt þér stafræna sjálfsleiðsögn okkar, Katla Geopark Self Drive, gætirðu verið að velta því fyrir þér hvenær best sé að heimsækja svæðið. Svarið fer einfaldlega eftir þér og því hvaða upplifanir þú vilt fá út úr Íslandsferðinni!

Sumar (júní–ágúst)

• Meðalhiti 10–15°C
• Miðnætursól
• Algengur vindur
• Stundum miklar skúrir

Besti tíminn fyrir langar bílferðir og gönguferðir... en mundu samt að taka með þér vatnsheldan fatnað!

Haust (september–október)

- Færri ferðamenn
- Óveður verða tíðari
- Norðurljósatímabilið hefst

Veðrið verður óútreiknanlegra á þessum mánuðum.

Vetur (nóvember–mars)

• Meðalhiti 0 til -5°C (oft mildara en margir búast við)

• Snjókoma, hálka og miklir stormar geta komið upp

• Takmarkað dagsljós

• Vegalokanir geta átt sér stað

  Athugaðu ástand vega og veðurspár daglega.

Vor (apríl–maí)

• Bráðnun snjóa
• Breytilegt ástand vega
• Rólegri ferðatími með færri ferðamönnum

Athugaðu alltaf veðurspána

Áður en þú leggur af stað í dagsferð um Katla jarðvang eða önnur svæði skaltu alltaf athuga:

- Veðurstofu Íslands ([vedur.is](http://www.vedur.is))
- Vegaupplýsingar ([road.is](http://www.road.is))
- [Viðvaranir frá SafeTravel Iceland](https://safetravel.is/)
- [Norðurljósaspá](https://en.vedur.is/weather/forecasts/aurora/)

Að lokum er mikilvægt að muna að íslenska veðrið getur breyst hratt, sérstaklega á opnum eldfjallasöndum og strandsvæðum.

Hagnýtur pökkunarlisti fyrir íslenska veðrið

Hversu mikið þú þarft að pakka fer eftir því hversu lengi þú ætlar að dvelja á Íslandi og hvaða afþreyingu þú hyggst stunda. Hér eru nokkrar hugmyndir að því sem gott er að hafa með sér:

- Vatnsheldur jakki (með hettu)
- Vatnsheldar buxur
- Hlýr nærfatnaður
- Einangrandi miðlag
- Húfa og hanskar (jafnvel á sumrin)
- Sterkir, vatnsheldir gönguskór
- Sólgleraugu (já, jafnvel á veturna þar sem endurkast frá snjó getur verið mjög sterkt)
- Sundföt (fyrir heitu laugarnar!)
- Sólarvörn
- Aukasokkar
- Föt fyrir ævintýri á daginn og önnur föt fyrir kvöldverð eða kvöldskemmtun
- Lítill bakpoki eða dagsbakpoki

Taktu íslenska veðrinu fagnandi

Að lokum er íslenska veðrið ekki eitthvað sem þarf einfaldlega að „þola“. Það er hluti af því sem gerir Katla UNESCO Global Geopark svo einstakan. Tilkomumikill himinn, ský sem þjóta yfir, þoka yfir fossum og síbreytileg birta yfir hraunbreiðum skapa ógleymanlegar stundir.

Með góðum undirbúningi, sveigjanleika og virðingu fyrir náttúrunni verður íslenska veðrið hluti af ferðasögunni þinni í stað þess að trufla hana. Áður en þú leggur af stað skaltu því athuga veðurspána, klæða þig eftir aðstæðum og gera ráð fyrir aukatíma í ferðaáætluninni!

...og ekki gleyma að skoða samstarfsaðila Katla jarðvangs og vísindaferðirnar okkar þar sem almenningur getur tekið þátt í borgaravísindum!